Macarıstanda yaşayan soydaşımız, Budapeştdə diaspor təşkilatının rəhbəri olan Ramiz Əmirli Azərbaycandadır. Fürsətdən istifadə edib R.Əmirli ilə görüşüb söhbət etdik.

- Ramiz müəllim, sizi bizlər və ictimai fəal adamlar tanısa da sadə oxucular haqqınızda məlumatlı deyil. Öncə özünüzü oxuculara təqdim etməyinizi istərdik.

- 1958-ci ildə Ağdamda anadan olmuşam. Atam həyatı boyu poçt sistemində çalışıb. Anam evdar qadın olub. Ağdamda orta məktəbi bitirəndən sonra hərbi xidmətə yollandım. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra Bakı Dövlət Universitetinin kitabxanaçılıq fakültəsini bitirmişəm. 1984-cü ildə diplomumu aldıqdan sonra ailə qurub Macarıstana getmişəm. O vaxtdan orada yaşayıram.
 
- Maraqlıdır, 1984-cü ildə - SSRİ vaxtında Avropa ölkəsinə necə gedə bildiniz?

- Həyat yoldaşım macardır. 1976-78-ci illərdə hərbi xidmətdə Macarıstanda qulluq etmişəm. Orada tanış olmuşduq. 78-ci ildə Azərbaycana qayıtsam da onunla əlaqələrimiz kəsilmədi, məktublaşırdıq. Nəhayət, 1984-cü ildə onunla ailə həyatı qurduq. Toyumuz Bakıda oldu, ailə qurduqdan sonra köçüb Macarıstana getdik. Yoldaşım Macarıstan vətəndaşı olduğuna görə mənə orada yaşamaq hüququ verildi. Hələ də Azərbaycan vətəndaşıyam. Ölkə vətəndaşlığından çıxmaq istəməzdim. Çünki olduqca vətənpərvər insanam. İki oğlum var, hər ikisi ali təhsil alır. Böyük oğlum Rüstəm Əmirov yaradıcılıqla məşğuldur, bir kitabı da nəşr olunub.

- Macarıstanda özünüz nə işlə məşğul olursunuz?

- Ora yeni köçəndə dil problemim olduğu üçün ilkin olaraq zavodda fəhlə işinə başladım, bir qədər sonra briqadir vəzifəsinə qədər yüksəldim. 1989-cu ildə rus qoşunları Macarıstandan çıxarıldı və orada başqa vəziyyət yarandı. O vaxtdan ictimai fəaliyyətlə məşğul olmağa başlamışam. Hazırda Macarıstan-Azərbaycan Qardaşlıq Cəmiyyətinin rəhbəriyəm. Eyni zamanda bizneslə məşğulam.

- Macarıstandakı diasporumuzu yetərli gücdə hesab edirsinizmi?

- Xeyr. Əvvəla, diaspor fəaliyyətinin güclü olması üçün ciddi maliyyə dəstəyi lazımdır. Macarıstanda az sayda ailə yaşayır, cəmi 15 ailə var. Diaspor fəaliyyətimiz güclü olmayıb, amma indi onu gücləndirmək istəyirik. Bunun üçün bir çox şərtlər yetişib. Macarıstanda hakimiyyətə gələn qüvvələrlə ötənlərdən çox yaxşı münasibətlərdə olmuşuq, hakim partiyanın bir çox üzvləri ilə dostluq əlaqələrimiz var. Bu da diaspor fəaliyyətimizin güclənməsinə təkan verəcək. Qısa müddətdə lobbimizin təsiri təkcə Macarıstanda deyil, ona yaxın olan ölkələrdə də hiss olunacaq. Əlbəttə, prezidentimiz İlham Əliyevin də apardığı uğurlu xarici siyasət Macarıstandakı diasporumuzun güclənməsinə ciddi təkan verir. Son vaxtlar hörmətli professorumuz, Rusiyada yaşayan iş adamı, əməkdar hüquqşünas İlham Rəhimov Macarıstanda bir çox işlər görür. Onun orada dövlət səviyyəsində görüşləri olub. Macarıstandakı səfirimiz Vilayət Quliyevin də fəaliyyəti ürəkaçandır. Bir sözlə, əlaqələrimiz günbəgün genişlənir. Bu yaxınlarda Macarıstanda Hun Günü oldu, orada Azərbaycanın da bayrağı dalğalanırdı. Vilayət Quliyev geniş nitq söylədi. Noyabrın 11-də Macarıstan prezidentinin Azərbaycana səfəri də olacaq. Bundan sonra münasibətlər daha da yaxşılaşacaq. Biz Macarıstandakı türk lobbi təkilatları ilə də sıx əlaqələr qurmuşuq, onlarla çalışırıq.

- Ümumiyyətlə, Macarıstanda Azərbaycana münasibət necədir?

- Çox yaxşı. Orada MDB ölkələri arasında ən gözəl münasibət Azərbaycan xalqınadır. Çünki macar xalqı bizimlə eyni soy-kökdəndir. Bir vaxtlar onları yanlış yönləndirmək istəyirdilər ki, macarlar finlərlə eyni kökdəndir. Lakin faktıdır ki, macarlar türk mənşəli xalqdır. Dillərimizdə 150-dək oxşar və ya eyni olan sözlər də var. Macar xalqı da bizim kimi tarixən faciələr yaşamış bir xalqdır, torpaqları işğala məruz qalan, ərazisi azala-azala gedən bir millətdir. Ona görə də onlar Azərbaycanı çox yaxşı anlayır. Qarabağ məsələsi ilə bağlı macar xalqı Azərbaycanın haqlı olduğunu bilir və bizi dəstəkləyirlər. Macarıstanda Azərbaycana münasibətdə ikili yanaşma qətiyyən hiss olunmur. 

- Dediniz ki, İlham Rəhimov Macarıstana səfərlər edir və bir çox işlər görür. Orada konkret hansı addımlar atılır?

- İlham Rəhimov Macarıstana iki ölkə arasında əlaqələrin genişlənməsinə öz töhfəsini vermək üçün gəlmişdi. Onun orada mühüm görüşləri oldu, orada biz də iştirak edirdik. İlham Rəhimov Macarıstanda həbsdə olan zabitimiz Ramil Səfərovun Azərbaycana ekstradasiyası üçün çalışır. Cənab prezidentin də bu işlərin aparılması barədə ətraflı məlumatı var və bildiyim qədər o da bu məsələ ilə bağlı bütün imkanlarından istifadə edir. Bununla bağlı çox ciddi səylər göstərilir və bunların artıq ilkin nəticəsi var. Yaxın zamanlarda İlham müəllimin Budapeştə növbəti səfəri gözlənilir. Hesab edirik ki, prezidentimizin uğurlu xarici siyasəti və İlham Rəhimovun gördüyü işlər nəticəsində Ramil Səfərov məsələsi qısa müddətdə həll ediləcək. Buna inanıram. Ramilin cəza evində durumu çox yaxşıdır, əhval-ruhiyyəsi yüksəkdir, daim mütaliə ilə məşğul olur, hazırda üçüncü kitabının üzərində işləyir. Mənimlə müəyyən vaxtlarda telefon əlaqəsi saxlayır və hər dəfə də salamlarını Azərbaycana çatdırmağı xahiş edir. Diaspor təşkilatı olaraq biz və səfirliyimizin sayəsində Ramil Səfərovun orada heç bir problemi yoxdur. Bakıya gələn gün Ramilin atasına da baş çəkdim, xeyli söhbət etdik.

- Məsələ ondadır ki, Ramil Səfərova həddən artıq ağır cəza verilib, hökm ədalətsiz olub. Macarıstan qanunlarına görə onun işinə yenidən baxıla bilərmi?

- Bəli, qanun buna imkan verir. Macarıstanın özünün bir çox hüquqşünasları da demişdilər ki, Ramil Səfərova qeyri-adekvat cəza verilib. Bu, güman ki, o zamankı hakimiyyətə erməni lobbisinin təsiri nəticəsində belə olmuşdu. İnşallah, belə getməz, ümid edirəm ki, İlham Rəhimovun başladığı iş öz nəticəsini verəcək. İlham müəllim  ekstradasiya ilə yanaşı Ramilin işinə yenidən baxılması üzərində də işləyir. Professorun əsas məqsədi buna nail olmaqdır.

- Azərbaycan hökuməti Macarıstanda diaspor fəaliyyətinin güclənməsi üçün sizinlə işləyirmi, əlaqələriniz nə səviyyədədir?

- Bəli, hər zaman hakimiyyətlə əlaqələrimiz olub. Mən hələ 1994-cü ildə məhrum prezident Heydər Əliyev Budapeşt sammitinə gələndə onunla görüşmüşdüm. O vaxt biz Macarıstanın nazirlərini, iş adamlarını prezidentlə görüşdürdük. Daha sonra ATƏT-in o zamankı sədri olan Macarıstanın xarici işlər nazirinin Azərbaycana səfərini təşkil etdik. Heydər Əliyevlə 1996-cı ildə də görüşdük, bizə dayaq olacağını bildirdi. Ardınca da çox gözəl söhbətlərimiz olmuş, münasibətlərimiz yaranmışdı. İndi də Azərbaycan rəhbərliyi ilə əlaqələrimiz davam edir. Əlbəttə, arzuolunandır ki, hakimiyyət diaspor fəaliyyətimizin güclənməsinə daha yaxından kömək etsin, çünki bu, ölkəmiz üçün çox vacibdir. Qarabağ boyda bir dərdimiz var.

- Bakıda olduğunuz müddətdə hansı görüşləriniz olub?

- Macarıstan səfirliyində görüş keçirmişəm. Diasporla İş Üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Nazim İbrahimovla, digər rəsmi şəxslərlə görüşəcəm. Macarıstanda sərmayə yatırmaq, iş görmək istəyən iş adamları ilə də görüşümüz nəzərdə tutulur. Macarıstan-Azərbaycan iqtisadi əlaqələrinin güclənməsi üçün əlimizdən gələni edirik. Soydaşlarımızın Macarıstanda, macarların Azərbaycanda iş qurmasına öz töhfəmizi vermək istəyirik.

Elşad MƏMMƏDLİ ("Müsavat" qəzeti)